MODÜLER ARİTMETİK
a, b, m birer tam sayı ve m > 1 olmak üzere,
tam sayılar kümesi üzerinde tanımlanan,
b = {(a, b) : m, (a
– b) yi tam böler}
bir denklik bağıntısıdır.
b denklik bağıntısı olduğundan
Her (a, b) Î b
için,
a º b (mod m)
biçiminde yazılır ve m modülüne göre
a sayısı b ye denktir denir.
| Ü |
 |
ise , a º
b (mod m)
a º
b + mk, k Î
Z
|
Tam sayıların m sayma sayısı
ile bölünmesiyle elde edilen kalanlar:
0, 1, 2, 3, 4, ... , (m – 1) dir.
Her tam sayı m ile bölündüğünde
hangi kalanı veriyorsa o kalana denktir. Bu kalanların her
biri, belirlediği denklik sınıfının temsilci
elemanı olarak alınırsa, denklik sınıfları
0,
1, 2,
3, 4,
... , (m – 1) dir.
Bu denklik sınıflarının kümesine
m nin kalan sınıflarının kümesi denir ve Z/m biçiminde
gösterilir.
Buna göre, Z/m = {0,
1, 2,
3, 4,
... , (m – 1)} dir.
Ü n bir sayma sayısı
ve k bir tam sayı ve
a º
b (mod m)
c º d (mod m)
olmak üzere,
1) a + c º b
+ d (mod m)
2) a – c º b
– d (mod m)
3) a . c º
b . d (mod m)
4) an º
bn (mod m)
5) a – b
º 0 (mod m)
6) k . a º k
. b (mod m) dir.
7) n sayma sayısı; a, b, m
sayılarının ortak
böleni ise
8) a ile m ve b ile m aralarında
asal olmak
üzere,
dir.
|
Z/m deki işlemler (mod m) ye göre
yapılır.
|
Ü x, m nin tam
katı olmayan pozitif bir tam sayı ve m bir asal sayı ise,
xm – 1 º
1 (mod m) dir.
x in (m – 1) den daha küçük kuvvetinde de
1 bulunabilir.
Ü x ile m aralarında
asal sayılar olmak üzere, m nin asal çarpanlarına ayrılmış
biçimi
m = ak . b r . c p ve

xT º
1 (mod m) dir.
m asal sayı ise ,
(m - 1)!+1 º 0
(mod n) dir.