|
Eski
Mısır'lılarda Geometri
Eski Mısır'da
görülen geometri bilgileri, yüzey ve hacim hesapları
olarak karşımıza çıkmaktadır. Mısırlılar,
kare ve dikdörtgen alanlarını, doğru bir şekilde
hesaplayabiliyorlardı. Düzgün olmayan bir yüzeyin planını
ise, dörtgenleştirme yoluyla elde ediyorlardı. Üçgen
alanı bilgisinden hareket ederek de, yamuğun alanını
elde ediyorlardı.
Mısırlılar'ın;
üç boyutlu cisimlerden; silindir, koni, piramit, dikdörtgen
prizma ve kesik prizma hacimlerini de bildikleri anlaşılmaktadır.
Kesik piramidin hacminin hesaplanması, zamanın
geometrisi için son derece önem taşımaktadır.
Aydın Sayılı; adı geçen eserinde konu ile
ilgili geniş bilgi verdikten sonra şunları yazar:
"Mısırlılar'ın, aritmetiklerinde olduğu
gibi geometri problemlerinin çözümünde de, tamamıyla
somut özel hallerin ele alınmasından ileri
gidilmiyor. Karşılaşılan bütün örneklerde
ortak bir vasıf Mısır geometrisinde genel formül
kavramının mevcut olmayışıdır.
Zihinde bir nevi genel formül fikri ve belli genellemeler vardı.
Açı geometrisi mevcut değildi. Bunun yanında Doğru
geometrisi gelişmiş durumdaydı." Burada doğru
geometrisi ile ölçü için; sadece doğruları
kullanan ve açı kavramına başvurmayan bir
geometri kastedilmektedir. Alan ve hacim hesapları, doğruların
yardımıyla yapılmaktadır. En, boy, taban,
dikme, köşegen, çap ve çevre, hem ölçülebilen, hem de
ölçüde aracı rolünü kullanıyordu. Bugünkü
ifadeyle; 45 derecenin, bazı trigonometrik özelliklerini
de bildikleri anlaşılmaktadır.
Burada
akla şöyle bir soru gelmektedir; Mısırlılar,
ilkel geometri bilgisi diyebileceğimiz, ama bugünkü
geometrinin temel bilgilerini, hangi ihtiyaçları sonucu
ortaya koymuşlardır?
Bilindiği
gibi; Nil Irmağının mevcudiyeti, Mısır'ın
günlük hayatı için son derece önemlidir. Bu ırmağın
taşmasıyla, su altında kalan arsaların sık
sık ölçülmesi, kaybolan ya da zarara uğrayan arsanın
ölçüsünün doğru olarak tespiti ve vergi miktarlarının
da buna göre belirlenmesi gerekmektedir. Mısır mezar
lahitlerinin, piramitlerin, tahta işlerinin estetik bakımdan
üstünlük sağlaması, hem çalışmaların
ihtiyacından doğmuş ve hem de, zaman için var
olan ölçü tekniği ile, basit de olsa, bu ölçülerin
hesaplama tekniğinin kısmen ileri derecede olmasıdır.
|
|