|
Diferansiyel
Denklemlerin Tarihi Gelişimi
Diferansiyel
denklemler konusunda yapılan ilk çalışmalar, 17.
yüzyılın ikinci yarısında, diferansiyel ve
entegral hesabın keşfinden (ortaya çıkmasından)
hemen sonra, İngiliz matematikçi Newton (1642-1727) ve
Alman matematikçi Leibnitz (1641-1716) ile başlar. Daha
sonraları, matematik tarihinde büyük isim yapmış
olan, İsviçreli matematikçilerden Bernouilli kardeşlerin,
18. yüzyılda da, Euler, Clairaut, Lagrance, D Alembert.
Charbit, Monge, Laplaca ile 19. yüzyılda da, Chrystal,
Cauchy, Jacobi, Ampere, Darboux, Picart, Fusch ve F.G. Frobenius,
diferansiyel denklemler teorisini, bugünkü ileri seviyeye
getiren matematikçilerdir.
Belli tip
diferansiyel denklemlerin, belli şartlar altında bir
çözümlerinin mevcut olmasının ispatı,
diferansiyel denklemler teorisinde varlık teoremi konusunu
teşkil etmekte olup, bu da, ilk olarak 1820 ile 1830 yılları
arasında, Fransız matematikçi A.L. Cauchy tarafından
tesis edilmiş ve daha sonra gelenler tarafından geliştirilmiştir.
Şimdi
konunun tarihsel gelişiminde önemli yeri olan bazı
matematikçilerin, ortaya koydukları diferansiyel denklem
tiplerinin genel halini belirtelim.
A) Newton ve Diferansiyel Denklem
İngiliz
matematikçi Newton (1642-1727), diferansiyel denklemler üzerindeki
çalışmalarına 1665 yılında başlamıştır.
1671 yılında yayınladığı bir
makale ile, diferansiyel denklemleri 3 ayrı sınıfta
göstermiştir. Bunlar :
i) Birinci Sınıf Diferansiyel
Denklemler
Bu sınıfa
ayırdıkları, dy/dx tipinde olanlardır.
Burada y, x'in bir fonksiyonudur veya bunun tersi de söz
konusudur.
ii) İkinci Sınıf
Diferansiyel Denklemler
Bu sınıfa
ayırdıkları, (dy/dx) = f(x,y) tipinde olanlardır.
iii) Üçüncü Sınıf
Diferansiyel Denklemler
Bu sınıftaki
diferansiyel denklemler ise, kısmi diferansiyel tipinde
olanlardır.
|
|