|
 Asıl adı Giyaseddin Ebu'l Feth
Bin İbrahim El Hayyam' dır.
18 Mayıs 1048'-de İranin
Nişabur kentinde doğan
Ömer Hayyam bir çadırcının
oğluydu. Çadırcı
anlamına gelen soyadını
babasının mesleğinden
almıştır. Fakat o
soy isminin çok ötesinde işlere
imza atmıştır. Daha
yaşadığı dönemde
İbn-i Sina'dan sonra Doğu'nun
yetiştirdiği en büyük
bilgin olarak kabul ediliyordu. Tıp,
fizik, astronomi, cebir, geometri
ve yüksek matematik alanlarında
önemli çalışmaları
olan Ömer Hayyam için
zamanın bütün bilgilerini
bildiği söylenirdi. O
herkesten farklı olarak yaptığı
çalışmaların çoğunu
kaleme almadı, oysa O ismini
çokça duyduğumuz
teoremlerin
isimsiz kahramanıdır.
Elde bulunan ender kayıtlara
dayanılarak Ömer Hayyam'ın
çalışmaları
şöyle sıralanabilir:
Yazdığı
bilimsel içerikli kitaplar arasında
Cebir ve Geometri Üzerine,
Fiziksel Bilimler Alanın-da
Bir Özet, Varlıkla İlgili
Bilgi Özeti, Oluş ve Görüşler,
Bilgelikler Ölçüsü, Akıllar
Bahçesi yer alır. Enbüyük
eseri Cebir Risalesi'dir. On bölümden
oluşan bu kitabın dört
bölümünde kübik denklemleri incelemiş
ve bu denklemleri sınıflandırmıştır.
Matematik tarihinde ilk kez bu sınıflandırmayı
yapan kişidir. O cebiri, sayısal
ve geometrik bilinmeyenlerin
belirlenmesini a-maçlayan bilim
olarak tanımlardı.
Matematik bilgisi ve yeteneği
zamanın çok ötesinde olan
Ömer Hayyam denklemlerle ilgili
başarılı çalışmalar
yapmıştır. Nitekim,
Hayyam 13 farklı 3. dereceden
denklem tanımlamıştır.
Denklemleri çoğunlukla
geometrik metod kullanarak çözmüştür
ve bu çözümler zekice seçilmiş
konikler üzerine dayandırılmıştır.
Bu kitabında iki koniğin
arakesitini kullanarak 3.
dereceden her denklem tipi için köklerin
bir geometrik çizimi bulunduğunu
belirtir ve bu köklerin varlık
koşullarını tartışır.
Bunun
yanısıra Hayyam, binom açılımını
da bulmuştur. Binom
teoerimini ve bu açılımdaki
katsayıları bulan ilk kişi
olduğu düşünülmektedir.
(Pascal üçgeni diye bildiğimiz
şey aslında bir
|
